Dlaczego odkładam ważne rzeczy? Sprawdź nie tylko motywację, ale również system
Masz cel, który od miesięcy odkładasz. Przykładowo: chcesz przygotować własny projekt, rozwinąć nowy obszar kompetencji, a może nawet myślisz o zmianie kariery. Czujesz, że potrzebujesz tylko zrobić pierwszy krok w kierunku czegoś, co od dawna wydaje się istotne. Niestety, mijają kolejne dni i tygodnie, a Tobie wciąż nie udało się tego kroku wykonać. Wewnętrzny krytyk może wtedy łatwo sformułować diagnozę, która brzmi jak wyrok: „Nie jestem wystarczająco konsekwentna/y”.
W tym artykule nie będę jednak poruszał problemu dyscypliny i zwiększania motywacji. Interesuje mnie zagadnienie, które bardzo często jest ignorowane, a które każdy doświadczony profesjonalista przeczuwa: warunki, w których próbujesz realizować swój cel.
Dlaczego ważny cel może być regularnie odkładany?
Wyobraź sobie dwa zadania. Pierwsze jest ważne i pilne, czyli ma termin na jutro. Ktoś bardzo niecierpliwie czeka na rezultat. Jego wykonanie jest częścią Twoich bieżących obowiązków zawodowych. Drugie zadanie może nie jest pilne, ale dla Ciebie jest niemniej ważne niż to pierwsze, bo dotyczy ono Twojej przyszłości. Może to być przygotowanie portfolio, napisanie pierwszego fragmentu książki, sprawdzenie nowej specjalizacji, opracowanie pomysłu na własną działalność albo rozpoczęcie rozmów o zmianie zakresu pracy.
Pomyśl szczerze: które z tych dwóch zadań prawdopodobnie wykonał(a)byś dzisiaj? Pierwsze zadanie zostało po prostu znacznie silniej osadzone w systemie, w którym działasz. Ma przecież jasno wyznaczony termin, a w przypadku jego niewykonania możesz łatwo przewidzieć przykre konsekwencje.
A jeżeli chodzi o drugie zadanie? Niewykonanie go dziś nie spowoduje żadnych konsekwencji. Można więc je swobodnie przesuwać na inne terminy, czyli akurat na te, których nie zajmują sprawy pilne i ważne. Kiedyś przecież musi pojawić się wolna godzina albo luźniejszy tydzień w pracy. Ważny dla Ciebie cel, często kluczowy dla Twojego rozwoju, może przez wiele miesięcy przegrywać z zadaniami, których – w szerokiej perspektywie czasowej – wcale nie uważasz za ważniejsze.
Te wszystkie warunki Twojej bieżącej pracy (terminy, deadline’y, harmonogramy, rytm, kontekst środowiska zawodowego i relacje w nim występujące) określam mianem systemu. Systemu, w którym jesteśmy dobrze zakorzenieni zawodowo, jeżeli mamy 35–50 lat, ale który może nas również ograniczać w realizacji naszych głębszych i bardziej perspektywicznych celów.
Zanim nazwiesz problem brakiem motywacji
Zamiast od razu szukać przyczyny odkładania swoich celów, warto rozdzielić 3 poziomy. Może być przecież tak, że cel przestał być dla nas atrakcyjny albo strategia jego realizacji jest nierealistyczna. Możemy też świadomie wybierać inne priorytety, ponieważ zakorzenione są one mocniej w naszych wartościach. Jeżeli chcesz więcej przeczytać o źródłach braku motywacji, polecam Ci mój artykuł:Jak odzyskać energię do działania? Zauważ, do czego nie musisz się zmuszać.
Proponuję Ci spojrzeć na swój cel, analizując warunki jego realizacji, dzięki rozdzieleniu go na trzy poziomy:
CEL → STRATEGIA → SYSTEM
CEL: dokąd właściwie chcę iść?
Cel odpowiada na pytanie o kierunek. Nie mam tu na myśli zadania, które wykonasz dziś, lecz rezultat albo zmianę, do której dążysz. Np: „Chcę w ciągu najbliższych miesięcy sprawdzić perspektywy dla rozpoczęcia działalności consultingowej”. To nie jest jeszcze strategia, lecz kierunek, w którym chcesz iść.
STRATEGIA: co będę robić, żeby się do tego zbliżać?
Strategia przekłada kierunek na powtarzalne działania. W naszym przykładzie może obejmować:
rozmowy z osobami pracującymi w interesującym obszarze,
zbudowanie niewielkiego projektu pilotażowego,
przeanalizowanie własnych kompetencji
albo przeznaczenie dwóch bloków tygodniowo na rozwój oferty.
Ważne, żeby pomiędzy celem, a konkretnym działaniem istniało połączenie, którym właśnie jest strategia.
SYSTEM: jakie warunki sprawiają, że strategia może (nie) zainstnieć?
Ten poziom bardzo często jest ignorowany. Kiedy właściwie wykonasz zaplanowane w ramach strategii działanie? A jeśli ktoś zaproponuje wtedy spotkanie? Jak Twoja strategia zakorzeniona jest w systemie? Może, jak na podanym na początku tego artykułu przykładzie, odkładasz jej realizację na czas i przestrzeń, która znajduje się poza Twoim systemem? Może umieszczasz ją w porze, w której zwykle masz już najmniej energii?
System rozumiem więc jako zbiór realnych warunków, w których próbujesz działać.
Bartosz i projekt na „wolny czas”
Bartosz jest 45-letnim specjalistą ds. zamówień publicznych i pracuje w tym zawodzie od lat. Kiedy przyszedł do mnie na sesję, był zmęczony. Wrócił po wakacjach z konkretną decyzją: chciał odzyskać czas na budowanie własnej praktyki konsultingowej, którą od miesięcy odkładał na półkę. Plan był prosty: od września chciał przeznaczać dwa razy w tygodniu po 90 minut na pracę koncepcyjną (wtorek i czwartek rano). Miał wiedzę, plan, a przede wszystkim wiedział, jak chce się zabrać do realizacji swojej strategii. Brzmi prosto, prawda?
Mija pierwszy tydzień. We wtorek wpada prośba o „pilne” spotkanie online. W czwartek – gorączkowa wiadomość z Ministerstwa, bo ktoś inny nie dopełnił swoich obowiązków. Bartek kończył tydzień w piątek po południu z poczuciem, że znowu nie znalazł przestrzeni na realizację swojego celu. Zaczął wątpić, czy w ogóle ma siłę na tę zmianę. Gdy pracowaliśmy podczas sesji, powiedział: „Znowu zabrakło mi konsekwencji. Mam słomiany zapał”. Gdy pogłębiliśmy temat, sam zauważył, że problem leżał jednak w systemie.
Co badania mówią o znaczeniu systemu?
26 sierpnia 2026 roku w „Implementation Science Communications” ukazała się praca Carla R. Maya i współautorów dotycząca planowanego wdrażania procesów coachingowych zdrowia i dobrostanu (health and wellbeing coaching) w brytyjskiej służbie zdrowia. Badacze przeprowadzili wywiady z 20 informatorami związanymi z NHS oraz sektorem społecznym. Interesowało ich, jak relacyjne i systemowe uwarunkowania wpływają na wprowadzenie nowych, innowacyjnych rozwiązań. W analizie wyodrębiono m.in. istniejące struktury opieki, zespoły, finansowanie, ograniczenia kadrowe, fragmentację usług i konieczność zintegrowania nowego sposobu pracy z rutynowymi procesami. Badanie dobrze pokazuje, że nawet najbardziej potrzebne i innowacyjne działania trzeba osadzić w istniejącym środowisku. Nawet najlepsza intencja nie usuwa automatycznie ograniczeń systemowych.
Podobne wnioski dostępne są w aktualnych pracach dotyczących świadomego projektowania pracy (job craftingu), gdy wprowadzamy zmiany w swoim środowisku zawodowym, aby lepiej dopasować je do swoich mocnych stron, zainteresowań, motywacji oraz potrzeb.
Sharon Parker, Maria Tims i Sabine Sonnentag opisują relację między oddolnym kształtowaniem własnej pracy a istniejącymi już cechami środowiska pracy. Pracownik bowiem może modyfikować zadania, relacje czy sposób działania, ale poziom autonomii, obciążenie obowiązkami, zależność służbowa i organizacja pracy równocześnie wpływają na to, ile przestrzeni na taką zmianę rzeczywiście istnieje, a zatem czy będzie ona w ogóle możliwa do wprowadzenia.
REKOMENDACJA COACHINGOWA
Jeżeli zauważasz, że ważny dla Ciebie cel regularnie odkładasz, warto przed oceną własnej konsekwencji bądź jej braku, zrobić audyt systemu. Dlatego proponuję Ci proste ćwiczenie:
Ćwiczenie CEL → STRATEGIA → SYSTEM
Wybierz jeden ważny cel zawodowy.
1. CEL
Dokończ zdanie:
Chcę…
Spróbuj opisać pożądany przez Ciebie kierunek rozwoju jednym zdaniem.
2. STRATEGIA
Dokończ zdanie:
Żeby się do tego zbliżyć, regularnie powinnam / powienienem…
Zapisz działanie, które możesz wpisać do kalendarza i rzeczywiście wykonać.
3. SYSTEM
Odpowiedz na poniższe pytania:
Co dzisiaj ułatwia wykonanie tego działania?
Co regularnie je wypiera?
Kto lub co może przejąć przeznaczony na nie czas?
4. PYTANIE KOŃCOWE
Jeżeli niczego nie zmienię w systemie, jaki cel będę w rzeczywistości realizować?
Nie wszystko, co wymaga zmiany, możesz zmienić samodzielnie
Może to truizm, ale warto o nim przypominać: nie wszystkie elementy pracy podlegają Twojej indywidualnej decyzji. Często nie możemy samodzielnie zmienić liczby spotkań, zakresu odpowiedzialności czy harmonogramu działań. Badania nad projektowaniem pracy ukazują relację między oddolną sprawczością pracownika a odgórnym systemem pracy, która często wypada na niekorzyść tego pierwszego.
Dlatego uczciwe pytanie brzmi: „Co mogę zmienić, a na co nie mam wpływu?”
Szczególnie druga część pytania może się okazać dla Ciebie cenna, bo odpowiedź może stać się ważną motywacją do zmiany miejsca pracy.
Kiedy zmienić system, a kiedy wrócić do samego celu?
Załóżmy, że zmieniasz jeden element systemu, np. chronisz swój czas, czyli ustalasz inny sposób obsługi pilnych zadań. Przez kilka tygodni ten nowy styl pracy rzeczywiście zaczyna się działać, a Ty wdrażasz strategię, która prowadzi do realizacji Twojego ambitnego celu. Mimo to ten ważny cel w pewnym momencie przestaje budzić Twoje zainteresowanie
Możliwe, że problem nigdy nie leżał wyłącznie w sposobie działania. Cele zawodowe mają bowiem swoją historię. Niektóre z nich powstały pięć, dziesięć czy piętnaście lat temu. W tym czasie nabyła/eś nowe doświadczenia, możliwości, zbudowała/eś relacje, a Twoja definicja sukcesu uległa zmianie.
System może więc działać sprawnie, ale wspierać Cię w realizacji celu, który przestał być aktualny na Twoim etapie rozwoju zawodowego. Właśnie dlatego warto sprawdzić najpierw, na ile Twój cel wpisuje się w Twoje aktualne wartości i potrzeby. Jeżeli chcesz sam/a dla siebie sprawdzić aktualność Twojego celu, polecam Ci przygotowane przeze nie darmowe badanie: Mapa rozkwitu. Czy Twój obecny cel nadal jest Twój?
Co dalej zawodowo po 35. roku życia?
To pytanie jest również punktem wyjścia do anonimowego badania, które prowadzę w Pracowni Rozkwitu Celów. Interesuje mnie doświadczenie osób, które odniosły już sukces zawodowy i zastanawiają się nad kolejnym etapem.
Ważne są dla mnie pytania:
co utrudnia kolejny ruch?
co sprawia, że pozostaję w obecnej sytuacji?
czego nie chcę utracić?
które elementy dotychczasowej kariery warto przenieść do kolejnego etapu?
Jeżeli masz więcej niż 35 lat i temat jest Ci bliski, możesz dodać swoją perspektywę w anonimowym badaniu PRC.
Jeden pierwszy krok na ten tydzień
Nie przebudowuj dzisiaj całego życia zawodowego. Wybierz jeden ważny cel, stwórz strategię, która naprawdę ma do niego prowadzić, oraz wskaż jeden element systemu, bez którego ta strategia nie doprowadzi Cię do pożądanego skutku. Może się okazać, że trzeba zmienić tylko jeden element Twojego systemu albo go całkowicie przebudować. A kto wie, możliwe, że odkryjesz, że cel, któremu próbujesz stworzyć lepsze warunki realizacji, nie odpowiada już Twoim potrzebom.
Jeżeli jesteś w takim momencie i potrzebujesz uporządkować kierunek zawodowy, coaching może być przestrzenią do spokojnego przejścia od obserwacji przez decyzję do pierwszego realnego kroku. Razem możemy przejść wspólnie od określenia i doprecyzowania celu aż do dostosowanego do Twoich potrzeb i rytmu planu. Jeżeli jesteś zainteresowana/y współpracą albo masz pytania, zapraszam Cię do kontaktu.
Bibliografia
May, C. R., Sewell, J., Papageorgiou, V., Witzel, T. C., Lampe, F., Rodger, A. J., Burns, F. M. i in. (2026). Modelling the relationship between implementation processes and their operational contexts: pre-implementation study of a health and wellbeing coaching intervention for people living with HIV. Implementation Science Communications. DOI: 10.1186/s43058-026-00990-3.
Parker, S. K., Tims, M., & Sonnentag, S. (2026). Top-Down and Bottom-Up Work Design: A Multilevel Perspective on How Job Crafting and Work Characteristics Interrelate. Journal of Business and Psychology, 41, 697–714. DOI: 10.1007/s10869-025-10010-1.
McMahon, M., & Knight, E. (2026). Sustainability: implications for career development. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 26, 23–40. DOI: 10.1007/s10775-024-09693-4.
Donald, W. E., Van der Heijden, B. I. J. M., & Manville, G. (2024). (Re)Framing sustainable careers: toward a conceptual model and future research agenda. Career Development International, 29(5), 513–526. DOI: 10.1108/CDI-02-2024-0073.
O autorze
dr Mateusz Grabowski – coach kariery i rozwoju osobistego, twórca Pracowni Rozkwitu Celów.
Pracuję z profesjonalistkami i profesjonalistami, którzy chcą sprawdzić, czy ich dotychczasowy kierunek nadal im służy, uporządkować ważne decyzje i przełożyć je na realny kolejny krok.
Więcej o moim podejściu znajdziesz na matgrabowski.com.
Możesz też obserwować mnie na LinkedIn.
Zakorzeń. Rozwiń. Zrealizuj.
Komentarze