Jak odzyskać energię do działania? Zauważ, do czego nie musisz się zmuszać
- Mateusz Grabowski
- 1 dzień temu
- 6 minut(y) czytania
Kiedy pojawia się kilka spokojniejszych dni, często zaczynamy zauważać, jak bardzo byliśmy zmęczeni.
Śpimy dłużej. Wolniej rozpoczynamy dzień. Odkładamy telefon. Nie sprawdzamy kalendarza co kilka minut. Odpoczynek pozwala zauważyć poziom przeciążenia. Może jednak pokazać również coś innego i pomóc zobaczyć, jak odzyskać energię do działania.
Przy niektórych czynnościach energia wraca szybciej niż przy innych. Możesz nie mieć ochoty wracać do służbowej skrzynki, ale z zainteresowaniem czytać o nowym temacie. Możesz odkładać własny raport, a jednocześnie przez godzinę pomagać znajomej uporządkować pomysł na działalność. Możesz nie mieć energii na kolejne spotkanie, lecz z łatwością angażować się w rozmowę, która prowadzi do konkretnej decyzji.
To nie musi oznaczać, że potrzebujesz natychmiast zmienić pracę. Jest to jednak informacja, której nie warto od razu lekceważyć.
Brak energii nie zawsze ma jedną przyczynę
Kiedy trudno nam rozpocząć działanie, najczęściej próbujemy poprawić organizację.
Tworzymy nową listę zadań. Zmieniamy aplikację. Przesuwamy obowiązki w kalendarzu. Obiecujemy sobie, że po urlopie będziemy działać bardziej konsekwentnie.
Czasami rzeczywiście potrzebujemy lepszego rytmu albo zwykłego odpoczynku.
Bywa jednak, że problem nie dotyczy wyłącznie sposobu działania. Dotyczy tego, do czego próbujemy się zmobilizować.
Cel, projekt albo zawodowy kierunek mógł być ważny kilka lat temu. Mógł odpowiadać na dawną potrzebę bezpieczeństwa, uznania lub rozwoju. Dzisiaj nadal może wyglądać rozsądnie, ale nie wywołuje już ciekawości ani poczucia sensu.
W takiej sytuacji kolejny system produktywności może pomóc na kilka dni. Nie odpowie jednak na pytanie, dlaczego coraz trudniej wracać do określonych zadań.
Zwróć uwagę na energię selektywną
Zmęczenie często przedstawiamy jako stan obejmujący wszystko:
„Nie mam energii”.
W praktyce energia może zachowywać się bardziej selektywnie. Nie masz siły na przygotowanie prezentacji, ale bez przypomnienia zaczynasz planować podróż. Odkładasz formalny projekt, ale chętnie porządkujesz skomplikowane informacje dla kogoś innego. Nie masz ochoty uczestniczyć w kolejnym spotkaniu, ale angażujesz się w rozmowę, podczas której można coś naprawdę ustalić.
Taki wzór nie daje jeszcze gotowej diagnozy ani odpowiedzi dotyczącej całej kariery.
Pozwala jednak postawić bardziej precyzyjne pytanie:
Co dokładnie daje mi energię do działania?
Nie chodzi wyłącznie o nazwę czynności.
Znaczenie może mieć to, co wydarza się podczas jej wykonywania.
Być może odzyskujesz energię, kiedy:
masz poczucie autonomii,
tworzysz coś od początku,
porządkujesz chaos,
rozwiązujesz konkretny problem,
uczysz się,
widzisz rezultat swojej pracy,
masz kontakt z drugim człowiekiem,
możesz podejmować decyzje,
działasz we własnym rytmie.
To właśnie te elementy mogą być ważniejsze niż sam rodzaj zajęcia.
Naturalna energia nie jest rozkazem
Zauważenie, że jakaś czynność Cię ożywia, może wywołać dwie skrajne reakcje.
Pierwsza to próba natychmiastowej zmiany wszystkiego:
Skoro lubię pomagać ludziom w podejmowaniu decyzji, powinienem zostać konsultantem. Skoro lubię pisać, muszę założyć blog.
Druga reakcja polega na całkowitym zlekceważeniu obserwacji.
„To tylko hobby”.
„Nie da się z tego żyć”.
„Nie ma to związku z moim doświadczeniem”.
Między tymi reakcjami znajduje się przestrzeń na spokojne sprawdzanie.
Naturalna energia nie jest poleceniem, aby od razu zmieniać zawód.
Jest informacją o warunkach, w których częściej pojawiają się ciekawość, koncentracja i gotowość do działania.
Przy czym nie musisz się zmuszać?
Przez trzy dni obserwuj sytuacje, w których zaczynasz coś robić bez dodatkowego przekonywania się.
Nie muszą to być duże działania. Może to być rozmowa, przygotowanie posiłku, szukanie informacji, naprawienie czegoś, zapisanie pomysłu albo pomoc przy cudzym projekcie.
Przy każdej sytuacji odpowiedz na pięć pytań:
Co robiłam lub robiłem?
Co czułam lub czułem przed rozpoczęciem?
Co działo się z moją energią w trakcie?
Jak czułam lub czułem się po zakończeniu?
Co było w tej czynności najważniejsze?
W ostatnim pytaniu nie zatrzymuj się na nazwie działania. Zamiast „lubię planować podróże” możesz zauważyć:
„Lubię zbierać informacje, porównywać możliwości i tworzyć z nich konkretny plan”.
Zamiast „lubię pomagać znajomym”:
„Energię daje mi słuchanie, porządkowanie sytuacji i pomaganie w wyborze kolejnego kroku”.
Zamiast „lubię zajmować się mieszkaniem”:
„Dobrze czuję się, kiedy przywracam porządek i widzę wyraźny rezultat”.
Poszukaj wspólnego mianownika
Po trzech dniach przeczytaj swoje notatki.
Sprawdź, czy powtarza się w nich określony sposób działania.
Może pojawia się:
autonomia,
kontakt,
tworzenie,
porządkowanie,
wpływ,
uczenie się,
ruch,
rozwiązywanie problemów,
spokojne skupienie.
Wspólny mianownik jest zwykle bardziej użyteczny niż pojedyncza czynność.
Nie musisz bowiem od razu zmieniać całej ścieżki zawodowej. Możesz najpierw sprawdzić, jak dodać brakujący element do obecnej pracy albo codzienności.
Zamiast rewolucji przeprowadź mały test
Załóżmy, że zauważasz, że energię daje Ci porządkowanie niejasnych problemów i pomaganie innym w podjęciu decyzji.
Nie musisz natychmiast odchodzić z pracy.
Możesz:
zgłosić się do projektu wymagającego analizy,
poprowadzić jedno spotkanie robocze,
pomóc zespołowi uporządkować proces,
zarezerwować godzinę tygodniowo na rozwijanie tej kompetencji,
porozmawiać z osobą wykonującą pracę, która Cię interesuje.
Taki eksperyment pozwala sprawdzić obserwację w praktyce. Daje więcej informacji niż kolejny miesiąc zastanawiania się, czy obecny kierunek nadal jest właściwy.
Energia nie zawsze wraca tam, gdzie wcześniej jej szukaliśmy
Przez wiele lat możemy zakładać, że energię powinny dawać nam awans, większe zarobki, kolejne osiągnięcia albo uznanie.
Te elementy mogą pozostawać ważne. Nie muszą jednak wystarczać. W pewnym momencie większe znaczenie może mieć autonomia. Możliwość tworzenia. Spokojniejsze tempo. Realny wpływ. Praca, w której widać sens i konkretny rezultat.
Zmiana potrzeb nie oznacza, że wcześniejsze wybory były błędem.
Oznacza, że warto ponownie sprawdzić, czego potrzebuje obecna wersja Ciebie.
Najpierw obserwacja. Później plan
Sierpień nie musi być miesiącem wielkich decyzji. Może być czasem zbierania informacji.
Zamiast natychmiast budować nowy plan, obserwuj:
co odbiera Ci energię,
przy czym energia wraca,
jakie warunki sprzyjają Twojemu zaangażowaniu,
czego jest zbyt mało w Twojej obecnej codzienności.
Dopiero z tych obserwacji może powstać bardziej aktualny kierunek.
Zacznij od jednego zdania:
Nie muszę się zmuszać, kiedy…
Zapisz odpowiedź bez oceniania jej przydatności.
Być może nie będzie jeszcze decyzją. Może jednak stać się pierwszym śladem prowadzącym do celu, który naprawdę jest Twój.
Jeżeli chcesz sprawdzić, co Twoje obserwacje mówią o dalszym kierunku zawodowym, podczas konsultacji coachingowej możemy uporządkować je i przełożyć na bezpieczny pierwszy krok.
Przeczytaj także
Jeżeli chcesz dalej przyglądać się swoim celom, motywacji i kierunkowi zawodowemu, przeczytaj również:
Cel może nadal wyglądać rozsądnie, a jednocześnie nie odpowiadać już Twoim aktualnym potrzebom. W tym artykule sprawdzisz, po czym rozpoznać, że dotychczasowy kierunek wymaga aktualizacji.
Niektóre cele przejmujemy od rodziny, środowiska, branży albo dawnej wersji siebie. Ten tekst pomoże Ci sprawdzić, skąd pochodzi cel, który obecnie realizujesz.
Ćwiczenie, które pomaga odróżnić własne potrzeby od oczekiwań i definicji sukcesu przejętych od innych.
Źródła i inspiracje
Tekst ma charakter rozwojowy i coachingowy. Nie jest diagnozą psychologiczną. Powstał między innymi w oparciu o koncepcje dotyczące motywacji, regeneracji po pracy, zasobów zawodowych oraz świadomego kształtowania swojej roli zawodowej.
Ryan, R.M., Deci, E.L., „Self-Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well-Being”, 2000.
Autorzy opisują znaczenie trzech podstawowych potrzeb psychologicznych: autonomii, kompetencji i relacji z innymi. Ich zaspokojenie wiąże się z bardziej autonomiczną motywacją i dobrostanem.
Sonnentag, S., Fritz, C., „The Recovery Experience Questionnaire: Development and Validation of a Measure for Assessing Recuperation and Unwinding From Work”, 2007.
Badaczki wyróżniają cztery doświadczenia sprzyjające regeneracji po pracy: psychiczne odłączenie się od obowiązków, relaks, rozwijające aktywności oraz poczucie kontroli nad czasem wolnym.
Bakker, A.B., Demerouti, E., „The Job Demands–Resources Model: State of the Art”, 2007.
Model wymagań i zasobów pracy pokazuje, że przeciążenie i motywacja zależą nie tylko od liczby obowiązków, lecz również od dostępnych zasobów, takich jak autonomia, wsparcie, możliwość rozwoju czy wpływ na sposób wykonywania pracy.
Wrzesniewski, A., Dutton, J.E., „Crafting a Job: Revisioning Employees as Active Crafters of Their Work”, 2001.
Koncepcja job craftingu opisuje, w jaki sposób pracownicy mogą świadomie modyfikować zakres zadań, relacje oraz sposób rozumienia swojej pracy, aby lepiej dopasować ją do własnych potrzeb i mocnych stron.
O autorze
dr Mateusz Grabowski – coach kariery i rozwoju osobistego
Coach kariery i rozwoju osobistego, twórca Pracowni Rozkwitu Celów.
Pomagam profesjonalistom w wieku 35–50 lat sprawdzić, czy ich dotychczasowe cele nadal są aktualne, odzyskać kierunek zawodowy i przełożyć ważne decyzje na realne działania.
W pracy łączy refleksję nad wartościami, potrzebami i definicją sukcesu z konkretnymi narzędziami planowania, podejmowania decyzji oraz budowania konsekwencji bez nadmiernej presji.
Pracownia Rozkwitu Celów Zakorzeń. Rozwiń. Zrealizuj.
Data publikacji: 5 sierpnia 2026
LinkedIn: Mateusz Grabowski
Kategoria: cele i kierunek zawodowy / energia i motywacja / coaching kariery
Komentarze